# BTÖ-303 Ara Uygulama 4: E-ticaret Veri Seti Rehberi Nov 1, 2026 · @Mertcan Ünal Bu rehber yalnızca veri setini tanıtır: hangi tablo ve sütunların bulunduğunu, değerlerin ne anlama geldiğini ve verinin nasıl hesaplandığını anlatır. Ne üreteceğinize, hangi analizi ve görseli seçeceğinize siz karar verirsiniz. ## Genel bilgi Veri seti, Türkiye'de faaliyet gösteren kurgusal bir çevrimiçi alışveriş sitesinin **1 Ocak 2025 – 31 Ekim 2026** arasındaki kayıtlarını içerir. Tutarlar **Türk lirasıdır (TL)** ve aksi belirtilmedikçe **KDV dahildir**. Toplam 11 tablo ve yaklaşık 134 bin satır vardır; müşteri, ürün, sipariş, iade, yorum ve site davranışı (ürün görüntüleme, sepet, satın alma) verisini birlikte kapsar. | Tablo | Satır sayısı | İçerdiği veri | | --- | --- | --- | | musteriler | 2.100 | Kayıtlı müşteriler, il, kayıt kanalı, üyelik | | siparisler | 8.044 | Sipariş başlığı: tarih, durum, ödeme, kargo, toplam tutar | | siparis\_kalemleri | 13.858 | Siparişteki ürün satırları: adet, fiyat, indirim, maliyet | | urunler | 131 | Ürün kataloğu | | kategoriler | 28 | 8 ana kategori ve 20 alt kategori | | saticilar | 24 | Ürünleri satan mağazalar | | iadeler | 667 | İade talepleri | | yorumlar | 4.305 | Ürün puanı ve yorumları | | olaylar | 105.136 | Ürün görüntüleme, sepete ekleme, favori, satın alma olayları | | kuponlar | 15 | İndirim kuponları ve geçerlilik dönemleri | | iller | 25 | İl, bölge ve koordinat bilgisi | Verideki tüm kişi, marka, satıcı ve kargo firması adları **kurgusaldır**; gerçek kişi veya kurumlarla ilgisi yoktur. Veri, gerçek bir mağazanın kayıtları gibi tutarlı olacak şekilde üretilmiştir; gerçek dünyadaki gibi iptaller, iadeler, eksik alanlar ve alışılmadık kayıtlar içerebilir. Veri 1 Kasım 2026 itibarıyla alınmıştır; son günlerdeki bazı siparişler henüz teslim edilmemiştir. ## Dosyalar Veri seti `eticaret_veri_seti.zip` içinde aynı veriyi üç biçimde sunar. İstediğiniz biçimi kullanabilirsiniz; içerikleri birebir ayndır. | Dosya | Biçim | Not | | --- | --- | --- | | `eticaret.sqlite` | SQLite 3 veritabanı (yaklaşık 14 MB) | 11 tablo, birincil/yabancı anahtarlar ve dizinler hazır | | `csv/*.csv` | Her tablo için bir CSV (toplam yaklaşık 11 MB) | UTF-8 (BOM yok), virgül ayıracı, ilk satır sütun başlığı, boş değer = boş hücre | | `schema.sql` | Tablo tanımları (DDL) | SQLite ve PostgreSQL ile uyumlu; CSV'leri kendi veritabanınıza yüklemek için kullanılabilir | CSV dosyalarının adı tablo adıyla aynıdır (`siparisler.csv`, `urunler.csv` …). En büyük dosya yaklaşık 8 MB ile `olaylar.csv`'dir. Tarihler `YYYY-AA-GG`, zaman damgaları `YYYY-AA-GG SS:DD:SS` biçimindedir (yerel saat, saat dilimi bilgisi yoktur). ## Veri modeli Modelin merkezinde `siparisler` ve `siparis_kalemleri` vardır; müşteri, ürün, iade, yorum ve site olayları bu iki tabloya bağlanır. Aşağıdaki tablo tüm yabancı anahtar ilişkilerini listeler ("bir" tarafı solda, "çok" tarafı ortada). | Bir (ana tablo) | Çok (bağlı tablo) | Bağlantı sütunu | Not | | --- | --- | --- | --- | | musteriler | siparisler | musteri\_id | Bir müşteri başka sipariş vermemiş olabilir | | siparisler | siparis\_kalemleri | siparis\_id | Bir siparişte 1–5 kalem vardır | | urunler | siparis\_kalemleri | urun\_id | | | kategoriler | urunler | kategori\_id | Ürünler her zaman bir alt kategoriye bağlıdır | | kategoriler | kategoriler | ust\_kategori\_id | Alt kategorinin ana kategorisi; ana kategoride boştur | | saticilar | urunler | satici\_id | | | siparis\_kalemleri | iadeler | kalem\_id | Bir kalem en fazla bir kez iade edilir | | siparisler | iadeler | siparis\_id | Kalem üzerinden erişmek yerine doğrudan bağlantı | | siparis\_kalemleri | yorumlar | kalem\_id | Bir kalem en fazla bir yorum alır | | urunler | yorumlar | urun\_id | | | musteriler | yorumlar | musteri\_id | | | musteriler | olaylar | musteri\_id | Oturum açmamış ziyaretçide boştur | | urunler | olaylar | urun\_id | | | siparisler | olaylar | siparis\_id | Yalnızca `satin_alma` olaylarında doludur | | kuponlar | siparisler | kupon\_kodu | Kupon kullanılmadıysa boştur | | iller | musteriler | il | Bağlantı il adıyla kurulur (metin anahtar) | | iller | siparisler | teslimat\_il | Teslimat ili müşterinin ilinden farklı olabilir | | iller | saticilar | il | | `olaylar` tablosundaki bir oturum (`oturum_id`) birden fazla satır içerir; her satır tek bir ürüne ait bir olaydır. Sipariş verilmeyen oturumlar da bu tabloda yer alır. ## Tablolar ve sütunlar Tür kısaltmaları: INTEGER tam sayı, VARCHAR metin, NUMERIC ondalıklı sayı (tutarlar), DATE tarih, TIMESTAMP tarih-saat, SMALLINT küçük tam sayı (0/1 bayraklar dahil). "Boş olabilir" sütunlar NULL (CSV'de boş hücre) içerebilir. ### musteriler | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | musteri\_id | INTEGER | Birincil anahtar | | ad, soyad | VARCHAR | Müşterinin adı ve soyadı | | cinsiyet | CHAR(1) | `K` kadın, `E` erkek | | dogum\_yili | INTEGER | Boş olabilir (137 müşteri); 1962–2007 arası | | e\_posta | VARCHAR | Benzersiz, kurgusal adres | | il, ilce | VARCHAR | Müşterinin ili (`iller` ile bağlı) ve ilçesi | | kayit\_tarihi | DATE | Üye olduğu gün | | kayit\_kanali | VARCHAR | Müşterinin edinildiği kanal (değerler: Değer kümeleri bölümü) | | premium\_uye | SMALLINT | 1 premium üye, 0 değil | | eposta\_izni | SMALLINT | 1 e-posta iletisine izin vermiş | ### urunler | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | urun\_id | INTEGER | Birincil anahtar | | urun\_adi, marka | VARCHAR | Ürün adı ve (kurgusal) marka | | kategori\_id | INTEGER | Alt kategori (`kategoriler`) | | satici\_id | INTEGER | Satan mağaza (`saticilar`) | | guncel\_liste\_fiyati | NUMERIC | 31 Ekim 2026 itibarıyla KDV dahil liste fiyatı; geçmiş fiyatlar `siparis_kalemleri`'nde | | kdv\_orani | SMALLINT | Yüzde olarak 0, 10 veya 20 | | stok\_adedi | INTEGER | Veri anındaki stok | | eklenme\_tarihi | DATE | Kataloga eklendiği tarih (ürünlerin çoğu 1 Ocak 2025) | | aktif | SMALLINT | 1 satışta, 0 satıştan kaldırılmış | ### kategoriler | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | kategori\_id | INTEGER | Birincil anahtar | | kategori\_adi | VARCHAR | Kategori adı | | ust\_kategori\_id | INTEGER | Ana kategorinin id'si; ana kategorilerde boş | ### saticilar | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | satici\_id | INTEGER | Birincil anahtar | | satici\_adi | VARCHAR | Mağaza adı | | il | VARCHAR | Mağazanın ili | | katilim\_tarihi | DATE | Platforma katıldığı tarih | | resmi\_magaza | SMALLINT | 1 marka/üretici resmi mağazası, 0 normal satıcı | ### siparisler | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | siparis\_id | INTEGER | Birincil anahtar (100001'den başlar) | | musteri\_id | INTEGER | Siparişi veren müşteri | | siparis\_tarihi | TIMESTAMP | Siparişin verildiği an | | durum | VARCHAR | `hazirlaniyor`, `kargoda`, `teslim_edildi`, `iptal` | | iptal\_nedeni | VARCHAR | Yalnızca iptal edilen siparişlerde dolu | | platform | VARCHAR | Siparişin verildiği ortam (`web`, `mobil_web`, `ios_uygulama`, `android_uygulama`) | | odeme\_yontemi | VARCHAR | Ödeme yöntemi | | taksit\_sayisi | SMALLINT | Kredi kartı dışındaki ödemelerde 1 | | kupon\_kodu | VARCHAR | Kullanılan kupon; yoksa boş | | ara\_toplam | NUMERIC | Kalem tutarlarının toplamı (indirimli, KDV dahil) | | kupon\_indirimi | NUMERIC | Kupondan gelen sipariş düzeyinde indirim (TL) | | kargo\_ucreti | NUMERIC | Müşteriden alınan kargo ücreti; ücretsizse 0 | | toplam\_tutar | NUMERIC | Müşterinin ödediği tutar | | teslimat\_il, teslimat\_ilce | VARCHAR | Teslimat adresi | | kargo\_firmasi | VARCHAR | Taşıyıcı firma | | kargo\_tarihi | DATE | Kargoya verildiği gün; henüz verilmediyse veya iptalde boş | | teslim\_tarihi | DATE | Teslim günü; teslim edilmediyse boş | ### siparis\_kalemleri | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | kalem\_id | INTEGER | Birincil anahtar | | siparis\_id, urun\_id | INTEGER | Sipariş ve ürün | | adet | INTEGER | Satılan adet | | birim\_liste\_fiyati | NUMERIC | Sipariş anındaki KDV dahil liste fiyatı (TL) | | indirim\_orani | NUMERIC | 0–0,40 arası (0,15 = %15) | | birim\_satis\_fiyati | NUMERIC | İndirim sonrası KDV dahil birim fiyat | | kalem\_tutari | NUMERIC | `adet × birim_satis_fiyati` | | kdv\_orani | SMALLINT | Satırın KDV oranı (%) | | birim\_maliyet | NUMERIC | KDV hariç birim alış maliyeti (TL) | ### iadeler | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | iade\_id | INTEGER | Birincil anahtar | | kalem\_id, siparis\_id | INTEGER | İade edilen kalem ve siparişi | | talep\_tarihi | DATE | İade talebi tarihi | | iade\_nedeni | VARCHAR | Neden kodu | | iade\_adedi | INTEGER | İade edilen adet (kalem adedinden fazla olamaz) | | iade\_tutari | NUMERIC | `iade_adedi × birim_satis_fiyati` (TL) | | durum | VARCHAR | `inceleniyor` veya `tamamlandi` | ### yorumlar | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | yorum\_id | INTEGER | Birincil anahtar | | urun\_id, musteri\_id, kalem\_id | INTEGER | Yorumlanan ürün, yazan müşteri ve satın alma kalemi | | puan | SMALLINT | 1–5 yıldız | | yorum\_metni | VARCHAR | Serbest metin (Türkçe, kısa) | | yorum\_tarihi | DATE | Yorumun yazıldığı gün | | faydali\_oy\_sayisi | INTEGER | Yorumu faydalı bulan ziyaretçi sayısı | ### olaylar | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | olay\_id | INTEGER | Birincil anahtar (zaman sırasına göre) | | oturum\_id | VARCHAR | Ziyaret oturumu (`S000001` biçiminde) | | musteri\_id | INTEGER | Giriş yapmış müşteri; anonim ziyaretçide boş (yaklaşık %36) | | urun\_id | INTEGER | İlgili ürün | | olay\_tipi | VARCHAR | `urun_goruntuleme`, `sepete_ekleme`, `favoriye_ekleme`, `satin_alma` | | olay\_zamani | TIMESTAMP | Olay anı | | cihaz | VARCHAR | `mobil`, `masaustu`, `tablet` | | trafik\_kaynagi | VARCHAR | Oturumun geliş kaynağı | | siparis\_id | INTEGER | Yalnızca `satin_alma` olaylarında dolu | ### kuponlar | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | kupon\_kodu | VARCHAR | Birincil anahtar | | aciklama | VARCHAR | Kampanya açıklaması | | indirim\_tipi | VARCHAR | `yuzde` veya `sabit` (TL) | | indirim\_degeri | NUMERIC | Yüzde ya da TL tutarı | | min\_sepet\_tutari | NUMERIC | Kuponun geçerli olması için asgari sepet (TL) | | baslangic\_tarihi, bitis\_tarihi | DATE | Geçerlilik aralığı (uçlar dahil) | ### iller | Sütun | Tür | Açıklama | | --- | --- | --- | | il | VARCHAR | Birincil anahtar | | bolge | VARCHAR | Coğrafi bölge | | enlem, boylam | NUMERIC | İl merkezinin yaklaşık koordinatı | ## Değer kümeleri Metin sütunlarındaki kodlar tabloda göründüğü gibi (küçük harf, Türkçe karaktersiz, alt çizgili) saklanır. Okunabilir etiketlere çevirmek size kalmıştır. ### Kategori ağacı | Ana kategori | Alt kategoriler | | --- | --- | | Elektronik | Akıllı Telefon, Telefon Aksesuarları, Kulaklık ve Ses, Bilgisayar ve Çevre Birimleri | | Ev ve Yaşam | Küçük Ev Aletleri, Mutfak Gereçleri, Ev Tekstili | | Moda | Kadın Giyim, Erkek Giyim, Ayakkabı ve Çanta | | Anne ve Bebek | Bebek Bakım, Bebek Beslenme ve Oyuncak | | Spor ve Outdoor | Spor Ekipmanları, Kamp ve Outdoor | | Süpermarket | Kahve ve Çay, Kuru Gıda ve Atıştırmalık | | Kitap ve Kırtasiye | Kitap, Kırtasiye | | Kozmetik ve Kişisel Bakım | Cilt Bakımı, Parfüm ve Makyaj | ### Kodlu sütunlar | Tablo.sütun | Değerler | | --- | --- | | siparisler.durum | `teslim_edildi` (7.644), `iptal` (324), `kargoda` (53), `hazirlaniyor` (23) | | siparisler.iptal\_nedeni | `musteri_vazgecti`, `odeme_basarisiz`, `stok_yetersiz`, `adres_hatali` | | siparisler.platform | `web`, `android_uygulama`, `ios_uygulama`, `mobil_web` | | siparisler.odeme\_yontemi | `kredi_karti`, `banka_karti`, `havale_eft`, `kapida_odeme`, `dijital_cuzdan` | | siparisler.taksit\_sayisi | 1, 2, 3, 6, 9, 12 | | siparisler.kargo\_firmasi | Yıldız Kargo, Anadolu Kargo, Ekspres Kargo, Marmara Lojistik (kurgusal firmalar) | | musteriler.kayit\_kanali, olaylar.trafik\_kaynagi | `organik_arama`, `reklam`, `sosyal_medya`, `e_posta`, `dogrudan`, `referans` | | iadeler.iade\_nedeni | `beden_uymadi`, `vazgectim`, `begenmedim`, `beklentimi_karsilamadi`, `hasarli_urun`, `yanlis_urun`, `arizali_urun`, `gec_teslim` | | iadeler.durum | `tamamlandi`, `inceleniyor` | | olaylar.olay\_tipi | `urun_goruntuleme`, `sepete_ekleme`, `favoriye_ekleme`, `satin_alma` | | olaylar.cihaz | `mobil`, `masaustu`, `tablet` | | kuponlar.indirim\_tipi | `yuzde`, `sabit` | | iller.bolge | Marmara, Ege, Akdeniz, İç Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu | Kuponların tam listesi ve geçerlilik tarihleri `kuponlar` tablosundadır (15 kupon). `kayit_kanali` müşterinin ilk geliş kanalıdır; `trafik_kaynagi` ise her oturum için ayrı kaydedilir ve müşterinin kayıt kanalından farklı olabilir. ## Hesaplama kuralları ve veri notları ### Tutarlar nasıl oluştu ```latex \text{birim\_satis\_fiyati} = \text{birim\_liste\_fiyati} \times (1 - \text{indirim\_orani}) \text{kalem\_tutari} = \text{adet} \times \text{birim\_satis\_fiyati} \text{ara\_toplam} = \sum \text{kalem\_tutari} \text{toplam\_tutar} = \text{ara\_toplam} - \text{kupon\_indirimi} + \text{kargo\_ucreti} ``` - Tüm tutarlar TL'dir ve iki ondalığa yuvarlanmıştır. `birim_liste_fiyati`, `birim_satis_fiyati`, `kalem_tutari`, `ara_toplam` ve `toplam_tutar` **KDV dahildir**; KDV hariç tutar = tutar ÷ (1 + kdv\_orani / 100). - `birim_maliyet` **KDV hariçtir**; aynı ürünün KDV hariç satış fiyatı ile karşılaştırılabilir. - Fiyatlar zamanla değişir: `birim_liste_fiyati` sipariş anındaki fiyattır, `urunler.guncel_liste_fiyati` ise 31 Ekim 2026 fiyatıdır. Kargo ücreti de tarihe göre değişir; 500 TL ve üzeri ara toplamda ya da premium üyede 0'dır. - `kupon_indirimi` sipariş düzeyindedir, kalemlere paylaştırılmamıştır. `iade_tutari` kuponun kalem payı düşülmeden `iade_adedi × birim_satis_fiyati` olarak yazılmıştır. - `siparisler` ile `siparis_kalemleri` birleştirildiğinde sipariş düzeyindeki sütunlar (`toplam_tutar`, `kargo_ucreti`, `kupon_indirimi`) her kalem satırında tekrar eder; toplanırken çift sayım oluşabilir. ### Durumlar ve tarihler - `iptal` siparişlerin kalemleri tabloda durur; bu siparişlerde `kargo_tarihi` ve `teslim_tarihi` boştur, iade ve yorum yoktur. İptal siparişlerin `satin_alma` olayı (siparişin verildiği an) `olaylar`'da bulunur. - `hazirlaniyor` siparişlerde `kargo_tarihi` ve `teslim_tarihi`, `kargoda` siparişlerde `teslim_tarihi` boştur. Bunlar veri tarihine (31 Ekim 2026) yakın siparişlerdir. - İade kaydı siparişinin `durum` değerini değiştirmez; iade yalnızca `teslim_edildi` siparişlerde vardır ve teslimattan sonra talep edilir. Yorumlar da teslimattan sonra yazılır. - Zaman damgaları tek bir yerel saatte, saat dilimi eki olmadan tutulur. ### Boş değer içerebilen sütunlar | Sütun | Boş olma nedeni | | --- | --- | | musteriler.dogum\_yili | Bilgi verilmemiş (137 müşteri) | | kategoriler.ust\_kategori\_id | Ana kategori | | siparisler.kupon\_kodu | Kupon kullanılmamış (6.251 sipariş) | | siparisler.iptal\_nedeni | Sipariş iptal değil | | siparisler.kargo\_tarihi, teslim\_tarihi | Sipariş iptal ya da henüz kargolanmamış/teslim edilmemiş | | olaylar.musteri\_id | Anonim ziyaretçi | | olaylar.siparis\_id | Olay `satin_alma` değil | ### Veri hakkında - 2.100 kayıtlı müşteriden 1.904'ü en az bir sipariş vermiştir; diğerleri yalnızca üye olmuş ya da gezmiştir. - `siparis_id` 100001'den, diğer kimlikler 1'den başlayan ardışık sayılardır; `siparis_id` ve `olay_id` zamana göre sıralanır. - Veri sentetiktir: istatistiksel ilişkiler ve oranlar gerçek bir mağazayı temsil etmez, yalnızca bu veri setine özgüdür. Aynı ürün farklı tarihlerde farklı fiyatlarla satılmış olabilir; bu bir hata değildir. ## Örnek sorgular Aşağıdaki üç sorgu yalnızca tabloların nasıl birleştirildiğini gösterir. SQLite'ta ve PostgreSQL'de olduğu gibi çalışır. Ana kategoriye göre ciro (iptaller hariç, KDV dahil) — kalem, sipariş, ürün ve kategori ağacı birleşimi: ```sql SELECT ana.kategori_adi, ROUND(SUM(k.kalem_tutari), 2) AS ciro FROM siparis_kalemleri k JOIN siparisler s ON s.siparis_id = k.siparis_id JOIN urunler u ON u.urun_id = k.urun_id JOIN kategoriler alt ON alt.kategori_id = u.kategori_id JOIN kategoriler ana ON ana.kategori_id = alt.ust_kategori_id WHERE s.durum <> 'iptal' GROUP BY ana.kategori_adi ORDER BY ciro DESC; ``` İl bazlı sipariş sayısı ve ortalama sepet — sipariş ile müşteri birleşimi: ```sql SELECT m.il, COUNT(*) AS siparis_sayisi, ROUND(AVG(s.toplam_tutar), 2) AS ortalama_sepet FROM siparisler s JOIN musteriler m ON m.musteri_id = s.musteri_id WHERE s.durum <> 'iptal' GROUP BY m.il ORDER BY siparis_sayisi DESC LIMIT 5; ``` Ürün başına olay sayıları — olay ile ürün birleşimi ve koşullu sayma: ```sql SELECT u.urun_adi, SUM(CASE WHEN o.olay_tipi = 'urun_goruntuleme' THEN 1 ELSE 0 END) AS goruntuleme, SUM(CASE WHEN o.olay_tipi = 'sepete_ekleme' THEN 1 ELSE 0 END) AS sepete_ekleme, SUM(CASE WHEN o.olay_tipi = 'satin_alma' THEN 1 ELSE 0 END) AS satin_alma FROM olaylar o JOIN urunler u ON u.urun_id = o.urun_id GROUP BY u.urun_adi ORDER BY u.urun_adi LIMIT 5; ```