Ders Notu

Eğitim, öğretim ve öğrenme kavramları günlük dilde sık sık birbirinin yerine kullanılsa da, aslında her biri farklı bir süreci ifade eder. Öğretim teknolojilerini doğru anlayabilmek için bu üç kavram arasındaki farkları netleştirmek oldukça önemlidir. Çünkü teknoloji eğitimi değil, çoğunlukla öğretimi destekler; öğrenme ise işin öğrencinin tarafında gerçekleşen kısmıdır.

Eğitim

Eğitim, bireyin davranışlarında kendi yaşantıları yoluyla istendik ve kalıcı değişiklikler oluşturma sürecidir. Bu tanımda üç kritik nokta vardır:

• Değişim bireyin davranışlarında gerçekleşir,

• Bu değişim yaşantı sonucu ortaya çıkar,

• Değişim bilinçli ve amaçlıdır.

Eğitim sadece okulda gerçekleşmez. Aile, çevre, medya, kültür ve teknoloji de eğitimin birer parçasıdır. Örneğin bir öğrencinin çevre bilinci kazanması, yalnızca ders kitabı sayesinde değil; izlediği videolar, oynadığı oyunlar ve sosyal etkileşimleri sayesinde de olabilir. Bu yönüyle eğitim, geniş ve kapsayıcı bir kavramdır.

Öğretim

Öğretim, eğitimin planlı, programlı ve kasıtlı olarak yürütülen bölümüdür. Genellikle okul ortamlarında, belirli hedefler doğrultusunda gerçekleştirilir. Öğretimde şu sorular ön plandadır:

• Ne öğretilecek?

• Nasıl öğretilecek?

• Hangi araçlar kullanılacak?

• Öğrenme gerçekleşti mi?

İşte öğretim teknolojileri tam da bu noktada devreye girer. Öğretim sürecini daha etkili, verimli ve ilgi çekici hâle getirmek için kullanılan yöntemler, araçlar ve sistemler öğretimin kalitesini doğrudan etkiler. Kısacası, öğretim = eğitimin mutfak kısmıdır diyebiliriz.

Öğrenme

Öğrenme, bireyin yaşantıları sonucu davranışlarında meydana gelen nispeten kalıcı değişikliklerdir. Bu süreç doğrudan gözlemlenemez; ancak bireyin davranışları üzerinden çıkarım yapılabilir. Bir öğrenci konuyu dinleyip hiçbir değişim göstermiyorsa, öğretim yapılmış olabilir ama öğrenme gerçekleşmemiştir.

Öğrenme, bireyin aktif katılımını gerektirir. Kimse başkası adına öğrenemez. Öğretmen anlatabilir, teknoloji destek olabilir ama öğrenme işi en sonunda öğrencinin zihninde olur. Bu nedenle öğretim teknolojileri, öğrenmeyi garanti etmez, ancak öğrenme için uygun ortamı oluşturur.

Kavramların Birbirleriyle İlişkisi

Bu üç kavramı bir bütün olarak düşünmek daha sağlıklıdır:

• Eğitim en geniş çerçeveyi çizer,

• Öğretim bu çerçeve içinde planlı bir süreçtir,

• Öğrenme ise sürecin hedeflenen sonucudur.

Başka bir ifadeyle:

Eğitim bir yolculuktur, öğretim bu yolculuğun rotasıdır, öğrenme ise varılan noktadır.

Öğretim teknolojileri de bu yolculukta harita, pusula ve bazen de navigasyon görevi görür. Ama direksiyonda hâlâ öğrenen vardır