Ders Notu

Öğrenme kuramları, “insan nasıl öğrenir?” sorusuna verilen sistematik cevapların bütünüdür. Öğretim teknolojileri açısından bu kuramlar son derece kritiktir; çünkü nasıl öğreteceğimizi, büyük ölçüde insanın nasıl öğrendiğine dair varsayımlarımız belirler. Yanlış kurama dayanan çok iyi tasarlanmış bir teknoloji bile beklenen etkiyi yaratmayabilir.

Öğrenme kuramları, öğrenmenin nasıl gerçekleştiğini açıklamaya çalışan bilimsel yaklaşımlardır. Her kuram, öğrenmeye farklı bir pencereden bakar ve öğretim sürecinde farklı öncelikler önerir. Bu nedenle tek bir “doğru” kuramdan değil, farklı durumlara uygun kuramlardan söz etmek daha doğrudur.

Neden Öğrenme Kuramlarına İhtiyacımız Var?

Bir öğretim süreci tasarlarken farkında olsak da olmasak da mutlaka bir öğrenme anlayışına dayanırız. Örneğin;

• Dersi ağırlıklı olarak anlatıyorsak,

• Bol tekrar ve pekiştirme yapıyorsak,

• Öğrenciden aktif üretim bekliyorsak

aslında belirli bir öğrenme kuramına göre hareket ediyoruzdur. Öğrenme kuramları, bu tercihlerin bilinçli ve temellendirilmiş olmasını sağlar.

Öğrenme Kuramları Ne İşe Yarar?

Öğrenme kuramları öğretim sürecinde:

• Hedeflerin nasıl belirlenmesi gerektiğini,

• İçeriğin nasıl yapılandırılacağını,

• Hangi yöntem ve tekniklerin seçileceğini,

• Teknolojinin nasıl kullanılacağını

doğrudan etkiler. Bu nedenle öğretim teknolojileri, öğrenme kuramlarından bağımsız düşünülemez.

Temel Öğrenme Kuramları

Eğitim bilimlerinde en yaygın olarak ele alınan öğrenme kuramları şunlardır:

• Davranışçı öğrenme kuramı

• Bilişsel öğrenme kuramı

• Yapılandırmacı öğrenme kuramı

• Sosyal öğrenme kuramı

Bu kuramlar, tarihsel gelişim süreci içinde ortaya çıkmış ve birbirlerinin eksik gördükleri yönlerini tamamlamaya çalışmıştır. Yani biri diğerini tamamen ortadan kaldırmamış; aksine öğretim süreçlerini zenginleştirmiştir.

Öğretim Teknolojileri ile İlişkisi

Öğrenme kuramları, öğretim teknolojilerinin neden ve nasıl kullanılacağını belirler. Örneğin:

• Davranışçı yaklaşım, tekrar ve pekiştirmeye dayalı dijital uygulamaları,

• Bilişsel yaklaşım, bilgi yapılandırmayı destekleyen görsel tasarımları,

• Yapılandırmacı yaklaşım, etkileşimli ve problem temelli öğrenme ortamlarını

öne çıkarır.

Bu nedenle bir teknolojinin “iyi” ya da “kötü” olması, çoğu zaman hangi öğrenme kuramına hizmet ettiğine bağlıdır.

Küçük Bir Çerçeve

Bu haftayı bir yol haritası gibi düşünebilirsin:

Öğrenme kuramları, öğretim teknolojilerinin pusulasıdır.

Yanlış pusulayla en iyi araç bile sizi doğru yere götürmez.