Ders Notu

Bilişsel öğrenme kuramı, öğrenmenin yalnızca gözlemlenebilir davranışlardan ibaret olmadığını savunur. Bu yaklaşıma göre öğrenme, bireyin zihinsel süreçlerinde gerçekleşir. Yani öğrenmeyi anlamak için sadece “öğrenci ne yaptı?” değil, “öğrenci bunu nasıl düşündü?” sorusunu da sormak gerekir.

Davranışçı yaklaşımın “kara kutu” olarak gördüğü zihin, bilişsel kuramda öğrenmenin merkezi hâline gelir.

Bilişsel Yaklaşımın Temel Varsayımları

Bilişsel öğrenme kuramına göre:

• Öğrenme, bilgi işleme sürecidir.

• Birey pasif alıcı değil, aktif bir bilgi işleyicidir.

• Ön bilgiler, yeni öğrenmeleri doğrudan etkiler.

• Anlamlandırma, tekrarın önüne geçer.

Bu yaklaşımda öğrenme, bilgilerin ezberlenmesi değil; anlamlı şekilde yapılandırılmasıdır.

Bilgi İşleme Süreci

Bilişsel kuram, öğrenmeyi zihinsel bir sistem olarak ele alır. Bu sistem genellikle üç aşamada açıklanır:

• Duyusal bellek: Bilginin çok kısa süreli kaydedildiği aşama

• Kısa süreli bellek: Bilginin işlendiği ve düzenlendiği aşama

• Uzun süreli bellek: Bilginin kalıcı olarak depolandığı aşama

Öğretim sürecinde amaç, bilginin uzun süreli belleğe anlamlı ve kalıcı biçimde yerleşmesini sağlamaktır.

Öğretim Sürecine Yansımaları

Bilişsel öğrenme kuramı, öğretim sürecinde:

• Ön bilgilerin harekete geçirilmesini,

• Bilginin organize edilmesini,

• Kavramlar arası ilişkilerin kurulmasını,

• Görsel ve sözel unsurların birlikte kullanılmasını

önemser. Bu nedenle derslerde kavram haritaları, şemalar, tablolar ve özetler sıkça kullanılır.

Bilişsel Yaklaşım ve Öğretim Teknolojileri

Bilişsel yaklaşım, öğretim teknolojilerinin tasarımında önemli bir dönüm noktasıdır. Teknoloji artık sadece tekrar yaptıran bir araç değil; düşünmeyi destekleyen bir ortam hâline gelir.

Bu bağlamda:

• Etkileşimli sunumlar

• Animasyonlar ve simülasyonlar

• Kavram haritaları

• Bilgiyi yapılandırmaya yönelik dijital materyaller

bilişsel öğrenmeyi destekler.

Özellikle iyi tasarlanmış görseller, bilişsel yükü azaltarak öğrenmeyi kolaylaştırır. Yani teknoloji, zihni yormak için değil, zihni düzenlemek için kullanılır.

Güçlü ve Sınırlı Yönleri

Bilişsel öğrenme kuramının güçlü yönleri:

• Anlamlı öğrenmeyi destekler

• Öğrencinin düşünme süreçlerini dikkate alır

• Kalıcı öğrenmeyi hedefler

Ancak sınırlı yönleri de vardır:

• Duyuşsal ve sosyal boyutları yeterince ele almaz

• Her öğrenme durumunu tek başına açıklamakta zorlanır

Bu nedenle bilişsel yaklaşım, diğer kuramlarla birlikte kullanıldığında daha etkilidir.

Küçük Bir Özet

Bilişsel öğrenme kuramını şöyle düşünebiliriz:

Öğrenme, bilgiyi almak değil; onu zihinde düzenlemektir.

Öğretim teknolojileri de bu düzenlemeyi kolaylaştıran en güçlü yardımcıdır.